İslâm dininin iman esasları ilmihal kitaplarında âmentü terimiyle
ifade edilir. Arapça âmene fiilinin birinci tekil şahsı olan âmentü,
"inandım" demektir. Terim olarak, iman esaslarını kısa ve öz olarak
ihtiva eden metni ifade etmek için kullanılır. Âmentünün metni şudur:
"Âmentü billâhi ve melâiketihî ve kütübihî ve rusülihî ve'l-yevmi'l-âhiri
ve bi'l-kaderi hayrihî ve şerrihî minallâhi teâlâ ve'l-ba‘sü ba‘de'l-mevti
hakkun. Eşhedü enlâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne muhammeden abduhû ve
rasûlüh" (Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret
gününe, kadere, hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna inandım. Öldükten
sonra diriliş haktır. Allah'tan başka ilâh olmadığına, Muhammed'in
O'nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik ederim).
Âmentüde belirtilen esasların hepsi Kur'an'da çeşitli ifadelerle
yer almıştır: "...Asıl iyi olan kimse, Allah'a, âhiret gününe,
meleklere, kitaba, peygamberlere inanan...dır" (el-Bakara 2/177), "Kim
Allah'ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini ve âhiret gününü
inkâr ederse, şüphesiz derin bir sapıklığa sapmıştır" (en-Nisâ 4/136)
meâlindeki âyetlerde iman esasları Allah'a, meleklere, kitaplara,
peygamberlere ve âhirete iman olmak üzere beş ilkede toplanmış, kader
bunlar arasında zikredilmemiştir. Ancak bazı âyetlerde (er-Ra‘d 13/8;
el-Hicr 15/21; el-Furkan 25/2; el-Kamer 54/49) her şeyin Allah'ın
takdirine bağlı bulunduğuna dair ifadelerden hareketle âlimler hayrı
ve şerri ile birlikte kadere inanmayı bir iman esası olarak
zikretmişlerdir. Cibrîl hadisinin Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn
Mâce rivayetleri de kader konusunu bir iman esası olarak zikreder.
Kader konusunun iman esaslarını belirten âyetlerde yer almayışı,
Allah'ın ilim, irade, kudret ve tekvîn sıfatlarının kapsamı içinde yer
almasına bağlanmalıdır. Çünkü Allah'ın anılan sıfatlarına gereğince
inanan, kadere de inanmış olmaktadır.
Âmentüde yer alan esaslardan Allah'a iman ile kader ve kazâya iman
konularında, vahiyle birlikte aklî-mantıkî açıklama ve ispatlar
yapılabileceği, his ve tecrübeye dayalı bilgilerden
yararlanılabileceği kabul edilmiş ise de, âhirete iman ve meleklere
iman konularında bu mümkün görülmemiş, bu hususlarda sadece vahyin
verdiği bilgilere güvenilebileceği belirtilmiştir.
İman'ın
Şartları
1– Allah'a,
2– Allah'ın Meleklerine,
3– Allah'ın Kitaplarına,
4– Allah'ın Peygamberlerine,
5– Ahiret Gününe,
6– Kadere; İster iyi, ister kötü olsun, evrendeki her şeyin ve her
olayın Allah'ın bilmesi, dilemesi ve yaratmasıyla meydana geldiğine İnanmaktır.
Ayrıntılı bilgi için Diyanet İlmihal'ine bakabilirsiniz.
http://www.diyanet.gov.tr/turkish/web_kitap.asp?yid=33